Ofis Çalışanları İçin de İSG Eğitimi Gerekir mi? Az Tehlikeli İşyerlerinde Riskler
Ofis çalışanları da 6331 sayılı Kanun kapsamında iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alır. Bu yazı az tehlikeli işyeri kavramını, ofiste sık görülen kayma, düşme, elektrik ve ergonomi risklerini, ekranlı araçlarla çalışma kurallarını ve acil durum hazırlığını anlatır. Eğitimin hem yasal yükümlülük hem de günlük iş sürekliliği açısından neden önemli olduğunu özetler.
Kısa cevap
İş sağlığı ve güvenliği denince çoğu kişinin aklına baret, iskele ve makine gelir. Bu yüzden ofis çalışanları İSG eğitimi konusu bazı işletmelerde ikinci plana itilir: “Bizde ağır iş yok, eğitim üretim için gerekli” düşüncesi yaygındır. Oysa kanun, eğitim yükümlülüğünü işyerinin türüne göre değil çalışan olmaya göre kurar.
Bu yazıda az tehlikeli işyeri kavramını, ofiste gerçekten karşılaşılan riskleri, ekranlı araçlarla çalışmanın sağlık etkilerini ve acil durum hazırlığını ele alıyoruz. Eğitim sürelerinin ve tekrar sıklığının ayrıntısını bu grubun sonraki yazısında, konu başlıklarıyla birlikte ayrıca anlatacağız.
Az tehlikeli işyeri ne demektir?
Türkiye'de her işyeri üç tehlike sınıfından birinde yer alır: az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli. 6331 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre tehlike sınıfları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının çıkardığı tebliğ ile belirlenir. Tespitte, o işyerinde yapılan asıl iş dikkate alınır.
Büro hizmetleri, danışmanlık, yazılım, finans ve benzeri faaliyetlerin önemli bir bölümü az tehlikeli sınıftadır. Ancak bu genel bir eğilimdir, kural değildir. İşyerinizin tehlike sınıfını, SGK işyeri kaydındaki faaliyet kodu ve ilgili tebliğ üzerinden İSG profesyonelinizle birlikte kontrol etmeniz gerekir. Bir üretim tesisinin içindeki idari ofis, ayrı bir işyeri olarak kayıtlı değilse tesisin asıl işine göre değerlendirilir.
Az tehlikeli olmak, risk olmadığı anlamına gelmez. Sınıf yalnızca risklerin genel düzeyini ve buna bağlı yükümlülüklerin ölçüsünü belirler. Örneğin 2 Nisan 2026 tarihli Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, az tehlikeli işyerlerinde temel eğitimi en az sekiz ders saati olarak tanımlar ve üç yılda en az bir kez tekrarlanmasını ister. Eğitim yükümlülüğü ortadan kalkmaz, yalnızca süresi ve sıklığı farklılaşır.
Ofiste sık görülen riskler
Ofis risklerinin çoğu sessizdir. Tek tek küçük görünürler, ama iş günü kaybına ve kalıcı sağlık sorunlarına yol açabilirler. Risk değerlendirmesinde ofisler için sık görülen başlıklar şunlardır:
- Kayma, takılma ve düşme: Yerde uzanan kablolar, ıslak zemin, açık bırakılmış çekmeceler, merdivenlerde taşınan kutular ve yetersiz aydınlatma ofisteki en yaygın kaza nedenleri arasındadır.
- Elektrik: Çoklu prizlerin birbirine eklenmesi, hasarlı kablolar ve masa altında biriken adaptörler hem çarpılma hem de yangın riski oluşturur.
- Elle taşıma: Kâğıt kolileri, su damacanaları veya arşiv kutularını yanlış duruşla kaldırmak bel ve sırt yaralanmalarına yol açabilir.
- Raf ve dolaplar: Sabitlenmemiş dolaplar, üst raflara yerleştirilmiş ağır malzemeler ve devrilebilecek ekipmanlar, deprem riski düşünüldüğünde ayrıca önem kazanır.
- Psikososyal riskler: Yoğun iş temposu, belirsiz roller, uzun ekran süresi ve kişiler arası gerilim stres kaynaklarıdır. Yönetmeliğin eğitim konuları arasında biyolojik ve psikososyal risk etmenleri ayrıca yer alır.
- Biyolojik etkenler: Ortak kullanılan mutfak alanları, havalandırma ve kalabalık açık ofisler bulaşıcı hastalıkların yayılmasını kolaylaştırabilir.
Bu risklerin önemli bir kısmı çalışan davranışıyla doğrudan ilgilidir: kabloyu toplamak, ıslak zemini bildirmek, ağır kutuyu tek başına kaldırmamak. Eğitim, bu küçük davranışları görünür hâle getirir.
Ergonomi ve ekranlı araçlarla çalışma
Ofis çalışanının günü büyük ölçüde ekran başında geçer. Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 16 Nisan 2013, sayı 28620), ekranlı aracı içeriğinden bağımsız olarak harf, rakam, şekil, grafik ve görüntü gösteren her tür araç olarak tanımlar. Dizüstü bilgisayar, masaüstü monitör ve benzeri araçlarla çalışan herkes bu kapsamdadır.
Yönetmelik işverene üç başlıkta görev verir. Birincisi, çalışanın günlük işini periyodik aralarla ya da dönüşümlü olarak başka işlerle bölebilmesini sağlamaktır. İkincisi, ekranlı araçla çalışmaya başlamadan önce ve görme sorunu ortaya çıktığında göz muayenesi yapılmasıdır; sonraki muayenelerin aralığını işyeri hekimi risk değerlendirmesine göre belirler. Üçüncüsü, çalışanların işe başlamadan önce ve çalışma koşulları önemli ölçüde değiştiğinde eğitilmesidir.
Bu eğitimin içeriği de yönetmelikte sayılır: ekranlı araçla çalışmanın riskleri ve korunma yolları, doğru oturma duruşu, gözün korunması, yazı karakteri ve renk seçimi, çalışma sırasında gözü dinlendirme alışkanlıkları, kas ve iskelet sisteminin dinlendirilmesi, ara ve egzersiz düzeni.
Uygulamada en sık görülen sorunlar, ekranın göz hizasından aşağıda kalması, sandalyenin ayarlanmaması, dizüstü bilgisayarın uzun süre harici klavye ve ekran olmadan kullanılması ve gün boyu ara verilmeden çalışılmasıdır. Uzaktan ya da hibrit çalışan personelde ev çalışma alanı da aynı ölçütlerle düşünülmelidir. Ekip düzeninin bu modeldeki etkisini hibrit çalışma yazımızda ele aldık.
Acil durum ve yangın
6331 sayılı Kanun'un 11. maddesi işverenden olası acil durumları önceden belirlemesini, acil durum planı hazırlamasını ve önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım konularında yeterli sayıda eğitimli kişiyi görevlendirmesini ister. Bu yükümlülük ofisler için de geçerlidir.
Ofislerde acil durum hazırlığı çoğu zaman bina yönetimine bırakılır. Oysa çalışanın kendi katındaki kaçış yolunu, en yakın yangın söndürücüyü, toplanma noktasını ve ilk yardımcının kim olduğunu bilmesi gerekir. Kalabalık plazalarda, paylaşılan ortak alanlarda ve çok kiracılı binalarda tahliye sırasında yaşanacak karışıklık, ancak önceden yapılan tatbikatla azaltılabilir.
Yönetmeliğin eğitim konuları tablosunda yangın ve yangından korunma, ilk yardım ile acil durumlar, tahliye ve kurtarma başlıkları ayrı ayrı yer alır. Az tehlikeli işyerlerinde faaliyetin genel tehlike ve riskleri bölümünde yangın da anılır. Yani ofis çalışanının eğitimi, yalnızca masa başı ergonomiyle sınırlı değildir.
Eğitimin yasal ve pratik önemi
Yasal açıdan tablo nettir. Kanun'un 17. maddesi işverene çalışanların eğitimini sağlama görevini verir; eğitimin maliyeti çalışana yansıtılamaz ve eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Yeni yönetmelik ayrıca her çalışan için fiilen çalışmaya başlamadan önce, yüz yüze ve uygulamalı, en az iki saatlik bir işe başlama eğitimi öngörür. Bu eğitim temel eğitim süresinden sayılmaz.
Az tehlikeli işyerleri için yönetmelik bir esneklik de tanır: temel eğitimin dört konu başlığının tamamı uzaktan, yüz yüze ya da iki yöntem bir arada verilebilir. Bu, çok lokasyonlu ya da hibrit çalışan ofis ekipleri için planlamayı kolaylaştırır. Uzaktan eğitimde ise sisteme giriş ve çıkışların, tamamlama oranlarının ve ölçme sonuçlarının kayıt altına alınması gerekir.
Pratik açıdan eğitim, küçük risklerin büyük kayıplara dönüşmesini önler. Bir düşme kazası, bel fıtığına bağlı uzun bir rapor ya da tahliye sırasında yaşanan panik; iş gücü kaybı, ekip içi iş yükü artışı ve itibar riski olarak geri döner. Çalışanlar riskleri tanıdığında ramak kala olayları bildirme eğilimi de artar.
Kurum açısından bir diğer kazanım, ortak bir güvenlik dilidir. Yeni işe başlayan bir çalışan ile on yıllık bir yönetici aynı temel kuralları bildiğinde, kurallar yazılı belgede kalmaz, günlük davranışa dönüşür.
Sonuç ve sonraki adım
Ofis çalışanları İSG eğitimi, az tehlikeli işyerlerinde de yasal bir yükümlülüktür ve süre, tekrar sıklığı ve yöntem bakımından kendi kurallarına sahiptir. Ofis riskleri sessizdir: kablolar, ergonomi, elle taşıma, stres ve acil durum hazırlıksızlığı. Bu riskler, çalışanın bunları tanıdığı ölçüde azaltılabilir.
Atılacak ilk adım, işyerinizin tehlike sınıfını doğrulamak ve son temel eğitim tarihlerini çalışan bazında kontrol etmektir. Ardından İSG profesyonelinizle birlikte ofisinize özgü riskleri eğitim planına eklemek gerekir. Çalışan sayısı yüksek ve birden fazla lokasyonda çalışan kurumlar, eğitim modellerini Kurumsal Çözümler sayfasında inceleyebilir.
Kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (md. 9, 11, 17) — Mevzuat Bilgi Sistemi, RG 30.06.2012, sayı 28339: www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6331.pdf
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Resmî Gazete, 2 Nisan 2026, sayı 33212: www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260402-2.htm
- Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (md. 6, 7, 9) — Lexpera (RG 16.04.2013, sayı 28620 metni), 2013: www.lexpera.com.tr/mevzuat/yonetmelikler/ekranli-araclarla-calismalarda-saglik-ve-guvenlik-onlemleri-hakkinda-yonetmelik-2013-28620-4
Son güncelleme: Kasım 2026
Podcast bölümü
Bu konuyu dinleyerek de takip edebilirsiniz.
Yurt dışına çalışan gönderiyorsanız ⚠️ Yanlış hukuk seçimi = 👉 Büyük maliyet 👉 Ciddi risk 🎧 P
SGK ve iş hukuku alanında podcast.
Konuşmacı: Rasyotek Akademi · Yayın:
Sıkça sorulan sorular
Tek kişilik bir ofiste de İSG yükümlülüğü var mıdır?
Ofis çalışanına kişisel koruyucu donanım gerekir mi?
Evden çalışan personel bu eğitimin kapsamında mı?
Yeni yönetmelikten önce alınan eğitimler geçerli mi?
Bu konuda destek alın
Yazıdaki konular veya kurumsal eğitim ihtiyacınızla ilgili sorularınızı bırakın; eğitim danışmanımız en kısa sürede dönüş yapar.
Etiketler
Yazar
Rasyotek Akademi Editör Ekibi
Bu yazıyla ilgili eğitimler
Yazıda ele alınan konuları uygulamalı olarak öğrenmek için İş Sağlığı ve Güvenliği alanındaki eğitimlerimizi inceleyin.
-
Kayıtlı online
Ana eğitimTemel İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi
Temel İSG eğitimi hakkında Temel İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi, çalışanların işyerinde karşılaşabilecekleri…
- Eğitmen
- Rasyotek Akademi
- Süre · Seviye
- 1,5 saat · baslangic
- Katılım bedeli
- 15.000 ₺